Katedra Wileńska

Pierwsza wileńska katedra została wybudowano w latach 1387-1388 z fundacji Władysława Jagiełły. Budowla reprezentowała architekturę gotycką charakteryzującą się strzelistością, smukłością wież i okien bogato zdobionych witrażami.

Kolejne lata nie były łaskawe dla katedry. Nawiedzały ją liczne pożary i inne niszczące żywioły. Po raz pierwszy kościół spłonął w 1399r. Odbudowano go szybko dzięki hojności księcia Witolda, jednak niszczycielski pożar strawił budowlę ponownie w roku 1531. I tym razem, dzięki staraniom biskupa Jana podniosła się. Trzeci pożar w 1610 r. zebrał kolejne żniwo zniszczeń, usunięcia których podjął się biskup Benedykt Wojna. Jednak nieszczęścia nękające katedrę nie zakończyły się. 7 września 1769 r. nad Wilnem przeszła gwałtowna burza. Runęła wówczas główna wieża zegarowa, grzebiąc pod gruzami modlących się duchownych. Kolejnej odbudowy podjął się znany architekt Wawrzyniec Gucewicz, a po jego śmierci prace kontynuował prof. Michał Szulc. Architekci nadali budowli styl klasycystyczny, taki, jaki zachował się do dziś.

Okazała budowla umiejscowiona u podnóża Góry Zamkowej zbudowana jest z cegły na planie czworoboku o wymiarach 53x25 m. W tympanonie frontowym znajduje się płaskorzeźba, ofiara Noego po wyjściu z Arki , dzieła Tomasza Righiego. Po obu stronach portyku stoją masywne posągi Mojżesza i Abrahama.

Wnętrze katedry dzielą dwa rzędy czworobocznych filarów na trzy jednakowej wysokości nawy. Nad wejściem znajduje się chór z klasycystycznymi organami, obok rzeźby Righiego Miłość Boga i Miłość bliźniego. Warto zwrócić uwagę na dwa ołtarze: Wielki i Kanoniczny. Katedra św. Stanisława ma jedenaście kaplic, spośród których najchętniej odwiedzane to:

• Kaplica Św. Kazimierza, patrona Litwy, która w znacznym stopniu wystrojem przypomina Kaplicę Zygmuntowską na Wawelu. W ołtarzu obok trumny Św. Kazimierza znajduje się obraz przedstawiający Św. Kazimierza z trzema rękami. Legenda głosi, że ręka, zamalowana przez artystę w celu jej poprawienia wydobywa się spod farby. Okrzyknięto to zjawisko cudem, obraz prezentuje świętego z trzema rękami. Zwiedzając kaplicę zwrócić należy uwagę na cztery czarne, murowane tablice poświęcone pochowanym w podziemiach - króla Aleksandra Jagiellończyka, króla Władysława IV oraz Elżbiety i Barbary Radziwiłłówny, żon Zygmunta Augusta.
  
• Oprócz kaplicy Św. Kazimierza warto zwiedzić kaplicę Św. Pawła z szesnastowiecznym cudownym obrazem Matki Boskiej i szesnastowiecznymi nagrobkami m.in.: biskupa Pawła i Księcia Holszańskiego oraz kaplicę Św. Jana Nepomucena pochodzącą z 1495 roku, nad którą znajdowała się pechowa wieża zegarowa.
  
• Zwiedzając wnętrze katedry nie pomińmy słynnej Kaplicy Królewskiej, w której odbył się w 1547 roku potajemny ślub Zygmunta Augusta z Barbarą Radziwiłłówną.

Warto dodać, że Kościół Katedralny Św. Stanisława otrzymał status Archikatedry Litewskiej. Tu właśnie w czasie pielgrzymowania po Litwie w 1993 r. papież Jan Paweł II odprawił uroczystą mszę.